Να συγχωρέσουμε εκείνον που δεν μας πρόσεξε: τον εαυτό μας

Ο θυμός για τον εαυτό μας: όταν ανακαλύπτουμε την παραμέληση

Υπάρχουν στιγμές που η ζωή μάς σταματά απότομα και μάς αναγκάζει να κοιτάξουμε μέσα μας. Να δούμε, όχι επιφανειακά, αλλά βαθιά και καθαρά, τι κάναμε με τον εαυτό μας όλα αυτά τα χρόνια. Και τότε, πολλές φορές, αυτό που αντικρίζουμε δεν είναι η φροντίδα, η αποδοχή ή η αγάπη. Είναι η παραμέληση. Η χρόνια σιωπή απέναντι στις ανάγκες μας. Η αμέλεια να μας προστατέψουμε, να μας αγκαλιάσουμε, να μας σεβαστούμε.

Κι εκεί γεννιέται ένας θυμός. Όχι προς κάποιον άλλον. Προς εμάς.

Ένας θυμός που καίει — γιατί δεν είναι οργή μόνο για το τι συνέβη, αλλά και για το ότι το επιτρέψαμε. Νιώθουμε ότι εμείς οι ίδιοι προδώσαμε το πιο ευάλωτο κομμάτι μας: το παιδί μέσα μας, που περίμενε κάποιον να το προσέξει. Κι αυτός ο κάποιος ήμασταν εμείς. Και δεν ήμασταν εκεί.

Ο θυμός αυτός όμως, όσο σκληρός και να ακούγεται, δεν είναι εχθρός. Είναι σήμα. Είναι ένα εσωτερικό ξυπνητήρι. Μας λέει: κοίτα, ήρθε η ώρα να σταθείς επιτέλους δίπλα σου.

Πριν λίγες μέρες με κάλεσε μια γυναίκα που είχε διαβάσει κάποιο άρθρο μου. Είχε συγκινηθεί, είπε. Μετά διάβασε κι άλλα. «Άγγιξαν κάποιες αλήθειες μου», μου εκμυστηρεύτηκε. Κάνει ψυχοθεραπεία στην πόλη όπου ζει. Στο τελευταίο τηλεφώνημά της, ήταν βράδυ — 23.00. Ήμουν κουρασμένη. Μου ζήτησε να γράψω για αυτόν τον θυμό που νιώθει κάποιος όταν συνειδητοποιεί ότι επί χρόνια είχε παραμελήσει τον εαυτό του. Της πρότεινα, με ευγένεια, να το φέρει στην ψυχοθεραπεία της. Μου απάντησε: «Θέλω να μιλήσω μαζί σας. Δεν γνωρίζω από τεχνολογία. Δεν ξέρω να μιλάω από υπολογιστή. Θα προσπαθήσω. Αλλά, μέχρι τότε, σας παρακαλώ… πείτε κάτι πάνω σε αυτό.»

Με συγκίνησε αυτή η γυναίκα. Ίσως γιατί μου θύμισε εμένα στο παρελθόν. Ίσως γιατί άκουσα τη φωνή της — τρεμάμενη, τρυφερή, θυμωμένη, κουρασμένη — και είδα μέσα της πολλές φωνές. Τη δική μου. Τη δική σας. Όλων όσοι κάποτε εγκαταλείψαμε σιωπηλά τον εαυτό μας, πιστεύοντας ότι κάνουμε το σωστό.

Ήρθα σε επαφή με τον θυμό της και με το δικό μου θυμό, εννοείται. Αλλά πάνω απ’ όλα, ήρθα σε επαφή με τον πόνο. Τον βαθύ, αθόρυβο, θεμελιακό πόνο που ριζώνει κάτω από τον θυμό και τον τρέφει. Τον πόνο που δεν φωνάζει, αλλά επιμένει. Αυτόν που κάποτε μαθαίνεις να τον ακούς.

Όταν δίνουμε στους άλλους, είναι όμορφο. Αλλά όταν δίνουμε από κούραση, από ενοχή, από φόβο μη μας πουν εγωιστές, τότε κάτι μέσα μας σπάει. Και αυτό που σπάει, κάποια στιγμή, θα ζητήσει αποκατάσταση.

Το να θυμώσουμε με τον εαυτό μας μπορεί να είναι η απαρχή αυτής της αποκατάστασης. Αρκεί να σταθούμε με ειλικρίνεια απέναντί του και να πούμε:
“Ναι, σε άφησα πίσω. Δεν σε άκουσα. Μα τώρα είμαι εδώ. Και δεσμεύομαι να σε μάθω από την αρχή.”

Δεν χρειάζεται να υπάρχει “γιατί”. Το γιατί είναι παγίδα. Θέλει να μας εξηγήσει κάτι που δεν έχει πάντα λογική. Ο πόνος και ο θυμός είναι εμπειρίες, όχι θεωρίες. Το ζητούμενο δεν είναι να τα καταλάβουμε πλήρως, αλλά να τα νιώσουμε, να τα ακούσουμε — και κυρίως, να τα μεταμορφώσουμε.

Κι αν ο θυμός συνεχίζεται; Αν δεν σταματάει;

Τότε ίσως ήρθε η ώρα να ορίσουμε με θάρρος εκείνη τη γραμμή. Τη νοητή, μα απόλυτα αληθινή γραμμή που χωρίζει το “δίνω από αγάπη” από το “χάνομαι από εξάντληση.”

Γιατί η πιο γενναία πράξη είναι να πούμε “φτάνει”, όχι στους άλλους, αλλά στον ίδιο μας τον εαυτό που κουράστηκε να αντέχει. Να τον τραβήξουμε απαλά, αλλά σταθερά, πίσω στο φως. Να τον κοιτάξουμε με καλοσύνη και να πούμε:

“Δεν θα σε ξαναπαραμελήσω. Γιατί είμαι άνθρωπος. Και γιατί αξίζεις να σε φροντίζω με την ίδια ευαισθησία που φροντίζω εκείνους που αγαπώ.”

Και πάνω απ’ όλα, να συγχωρέσουμε τον εαυτό μας. Γιατί η αλήθεια είναι πως ο άνθρωπος που δίνει, γίνεται καλύτερος. Ακόμα κι αν η προσφορά του δεν βρίσκει γόνιμο έδαφος. Για εμάς δίνουμε. Για να έρθουμε σε επαφή με πλευρές του εαυτού μας και να τις εξυγιάνουμε. Δεν υπάρχει “γιατί”. Υπάρχει το ότι αυτό με βοήθησε. Στην πορεία της ζωής μου. Στον σεβασμό μου. Στην ευγένειά μου.

Αφιερωμένο στη γυναίκα εκείνη που με πήρε ένα βράδυ τηλέφωνο, για να μιλήσει για τον θυμό της. Που, χωρίς να το ξέρει, μου έδωσε έναν καθρέφτη να δω ξανά τον εαυτό μου. Και μου θύμισε πως η πιο σιωπηλή προσφορά είναι αυτή που μας αλλάζει και τους δύο.

Αγγελική Μπολουδάκη