Ο Jonas και η θάλασσα
31 Οκτωβρίου 2020
Γιατί απ’ όλους τους χειμώνες είν’ ένας τόσο μεγάλος που, αν τον ξεπεράσουμε, η καρδιά μας στο εξής όλα θα τα αντέχει
6 Νοεμβρίου 2020

Η απόλαυση του παιδιού, η επιθυμία του ενήλικα

Στην παιδική μας ηλικία ζήσαμε χαρούμενες στιγμές όπως και επώδυνες.

Τις χαρούμενες στιγμές τις αποχαιρετάμε νιώθοντας ένα όμορφο συναίσθημα για αυτές, τις επώδυνες όμως ένα μικρό παιδί μέσα μας τις αναπολεί περιμένοντας  να τις ζήσει και πάλι.  Πενθούμε στην ιδέα ότι πρέπει να τις αφήσουμε στο παρελθόν. Μόνο έτσι όμως μπορούμε να ζήσουμε το τώρα για αυτό που είναι.

Ως μικρά παιδιά άλλοι είχαν άλλοι την ευθύνη για μας.  Λειτουργούσαμε όπως θέλαμε εκείνη τη στιγμή χωρίς να συνειδητοποιούμε τις συνέπειες της κάθε πράξης μας.

Ως ενήλικες συνειδητοποιούμε ότι μονάχα εμείς έχουμε την ευθύνη του εαυτού μας και κάθε μας πράξη έχει νόημα για μας όπως και για τους άλλους και συνέπειες επίσης.

Το τραυματισμένο παιδί στον ενήλικα προσπαθεί με τις πράξεις του να αναβιώσει το παρελθόν ή να το uποκαταστήσει, χωρίς να υπολογίζει τις συνέπειες. Κι όμως βιώνει απόλαυση στην πράξη του, γιατί η συνήθεια προκαλεί εξάρτηση. Τον κρατά καθηλωμένο να περιμένει.  Μέσα από επιλογές που διαιωνίζουν το πένθος του χωρίς να ολοκληρώνεται, που τον κρατούν καθηλωμένο στο συναίσθημα που ένιωθε τότε, στην εικόνα που είχε για τον εαυτό του στο παρελθόν.  Σε αυτές τις επιλογές αναζητά μια ένωση που παραπέμπει σε  μια προσδοκία να αναβιώσει κάτι συγκεκριμένο μέσα από μια εξαρτητική ένωση. Όπως το βρέφος ενώνεται με τη μητέρα του ή με τον πατέρα του, για να τροφοδοτηθεί από εκείνους. Και με αυτόν τον τρόπο δεν ολοκληρώνεται το πένθος για ό,τι δεν υπάρχει πια.

Το μικρό παιδί ταυτίζεται με το πρόσωπο που το ικανοποιεί, φαντασιώνεται ότι είναι τα πάντα για εκείνο, γιατί και εκείνο νιώθει παντοδύναμο έτσι, όπως χρειάζεται να αισθανθεί για να οργανώσει την αυτοπεποίθησή του. Ο ενήλικας έχει επίγνωση ότι δεν είναι παντοδύναμος, ότι για το καθετί πρέπει να εργαστεί υπεύθυνα και αποφασιστικά, να παρατηρήσει σε ποια περιβάλλοντα υπάρχει δυνατότητα ανάπτυξης και να συνδεθεί για να δημιουργήσει. Το παιδί απαιτεί ή επαιτεί, ο ενήλικας εργάζεται εκτιμώντας, αναγνωρίζοντας την εκτίμηση όπου υπάρχει. Βάζει πλαίσιο, σέβεται το πλαίσιο των άλλων. Νιώθει μέλος μιας ομάδας που το ένα μέλος χρειάζεται το άλλο, αισθάνεται πως το καθετί που απέκτησε το οφείλει αφενός στις προσπάθειές του αφετέρου και σε άλλους που τον βοήθησαν με τον ένα ή με τον άλλον τρόπο.

Το ανώριμο παιδί μέσα μας αναπολεί το παρελθόν και με τις πράξεις του παραμένει παιδί. Αναζητά σωτήρες, αποζητά εξαρτήσεις, βιώνει ένα πνιγηρό αίσθημα απόλαυσης όπου μοιραία δεν αναπτύσσεται σε αυτές. «Είδα κάποτε μια μέλισσα πνιγμένη μέσα στο μέλι και κατάλαβα», μας λέει ο Νίκος Καζαντζάκης

Ο ενήλικας εαυτός μας αναζητά την ανάπτυξη. Την χτίζει σιγά σιγά, τη δημιουργεί. Επιλέγει ανθρώπους που δεν κοιτούν ο ένας τον άλλον με εξάρτηση και προσδοκία αλλά κοιτούν και οι δυο στην ίδια κατεύθυνση και αυτό τους ενώνει.

Το πληγωμένο παιδί δεν συνδέεται, ούτε παρατηρεί που υπάρχει δυνατότητα σύνδεσης και δέσμευσης. Φαντασιώνεται συνεχώς. Ο ενήλικας θεραπεύει τις πληγές του αγκαλιάζοντας όλα του τα συναισθήματα για αυτές, γνωρίζοντας ότι τα σημάδια θα υπάρχουν πάντα, μαθαίνει όμως να αγαπά τον εαυτό του και με αυτά. Το μικρό παιδί αναζητά σε κάθε λέξη του άλλου την εξάρτηση, την προσκόλληση, μια φαντασιωσική επανόρθωση. Ο ενήλικας εαυτός μας ενδιαφέρεται στα λόγια και στις πράξεις, τις δικές του και του άλλου, για την ανάπτυξη, του άλλου και τη δική του.

 Δεν είναι εύκολη η συνειδητοποίηση ότι δεν μπορούμε να είμαστε τα πάντα, ότι κανείς δεν μπορεί να μας σώσει ή να διορθώσει τα πράγματα για μας, ότι σε κάθε προσπάθειά μας πρέπει να σώζουμε ό,τι είναι να σωθεί. Ο αποχωρισμός της ιδέας ότι κάποιος άλλος θα κάνει τη δουλειά για μας  και ότι εμείς θα χαιρόμαστε παλιμπαιδίζοντας έχει οδύνη. Αν όμως δεν το κάνουμε, ό,τι προσπαθούμε θα είναι μια εναγώνια προσπάθεια να προσκαλέσουμε συναισθήματα του παρελθόντος και θα το καταφέρνουμε με αποτέλεσμα η πληγή να μην επουλωθεί ποτέ.

Τα συναισθήματά μας είναι συνδεδεμένα με τις σκέψεις μας. Αν αναζητάμε να αναβιώσουμε συναισθήματα του παρελθόντος, οι σκέψεις μας θα συνδέονται με πράξεις που δεν θα συνδέονται με το παρόν. Θα νομίζεις ότι είσαι ο εαυτός σου, στην πραγματικότητα όμως θα είσαι κάποιος άλλος στη θέση ενός άλλου που ζεις τη ζωή του για σένα. Θα βλέπεις τους άλλους όπως δεν είναι. Θα βλέπεις τον σεβασμό εκεί που δεν υπάρχει, θα υποτιμάς τον σεβασμό εκεί που υπάρχει. Θα ερμηνεύεις την εξάρτηση για αγάπη, την προσωπική ανάπτυξη του άλλου ανθρώπου για απομάκρυνση. Την ενασχόληση του άλλου που μοιάζει με μητρική ή πατρική εξάρτηση για αγάπη, ώσπου κάποια στιγμή θα συνειδητοποιείς ότι όχι μόνο δεν αναπτύσσεσαι αλλά κάθε δυνατότητά σου εξασθενεί και παραμένεις ένα ανώριμο παιδί. Το πάθος του άλλου ή της άλλης που εξαρτάται από σένα για έρωτα, ώσπου συνειδητοποιείς ότι σε αυτήν την σχέση μαραίνεται ο δικός σου έρωτας για την προσωπικότητά σου, μια που ο άλλος δεν σε βλέπει για αυτό που είσαι αλλά βλέπει σε σένα μια αντανάκλαση του δικού του ελλείμματος που προσπαθεί να επανορθώσει.

Δεν είναι εύκολο να αφήσουμε πίσω μας όλες τις αυταπάτες που φτιάξαμε από άμυνα. Χρειάζεται πολλή επιμονή, υπομονή να αλλάξουμε εγγραφές χρόνων, όρια να μην αναζητάμε εναγώνια ό,τι μας έλειψε, ικανότητα να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματα θυμου και λύπης που τα πράγματα δεν είναι όπως τα θέλει η φαντασίωσή μας, αποφασιστικότητα να εργαστούμε για το καθετί, να κάνουμε χιούμορ με τα λάθη μας και να επανορθώνουμε, να αλλάζουμε ό,τι μπορούμε να αλλάξουμε κάθε φορά.

Η επιθυμία για σύνδεση με τον εαυτό μας και με την κάθε στιγμή για αυτό που είναι είναι μια διαδικασία αυτογνωσίας που ωριμάζει με τα χρόνια, με τη θέληση, με την εμπιστοσύνη, με τη γνώση, με την σύνδεση και τη σύνθεση, με την προσπάθεια για κατανόηση του κόσμου που μας περιβάλλει και περιέχουμε.

Αγγελική Μπολουδάκη