Η νεότητα δεν είναι μια εποχή της ζωής είναι μια κατάσταση του νου
26 Ιουνίου 2020
Να κάνουμε περισσότερα βήματα ως προς την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο συμπεριφερόμαστε σε ορισμένες καταστάσεις, γιατί αντιδρούμε με αυτή την αυθορμησία ή με αδιαφορία
29 Ιουνίου 2020

Αυτονομία και σύνδεση

Όταν η οικογένεια είναι άκαμπτη και τα όρια δεν προσαρμόζονται στις ανάγκες, όταν τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις απαγορεύουν τη συζήτηση των προβλημάτων, την ανοικτή και ελεύθερη έκφραση των συναισθημάτων, την άμεση και ειλικρινή επικοινωνία, το παιδί μαθαίνει να ελέγχει τη σκέψη του και δεν μπορεί να εκφράσει τις ανάγκες του.  Οι δυσκολίες των γονιών που δεν επιτρέπουν στις ρεαλιστικές προσδοκίες (όπως το να είναι κάποιος απλά ανθρώπινος, τρωτός ή ατελής) να υπάρχουν, δημιουργούν ανθρώπους σούπερ ήρωες, που νιώθουν ένοχοι στην ιδέα του λάθους. Οι φόβοι που δεν επιτρέπουν την εμπιστοσύνη  στον εαυτό,  στο παιγνίδι και στο δικαίωμα στη χαρά, προκαλούν ανελευθερία. Οι ανασφάλειες των γονιών, κάθε φορά που συμβαίνουν αλλαγές, κάνουν τους ανθρώπους να γαντζώνονται από μια επιφανειακή ασφάλεια, που την αναζητούν στην επιβεβαίωση και δεν γυρεύουν τη σιγουριά, εκεί που υπάρχει δυνατότητα να εργαστούν για την ασφάλειά τους και την ανάπτυξή τους.

Οι άνθρωποι που μεγαλώνουν σε τέτοια περιβάλλοντα δεν νιώθουν ελεύθεροι να έχουν τα δικά τους συναισθήματα, τις δικές τους σκέψεις, τις δικές τους αυτόνομες συμπεριφορές, δεν εμπιστεύονται την δική τους κρίση. Όταν εκφράζουν τα θέλω τους, νιώθουν ενοχές ή αμφιβάλλουν.

Εξαρτώνται από τους άλλους, νομίζοντας ότι δεν μπορούν να τα καταφέρουν και μόνοι τους. Εξιδανικεύουν τους άλλους, τα χαρακτηριστικά των άλλων, αναζητούν είδωλα που αποθεώνουν, ενώ στην πραγματικότητα εκείνο που θαυμάζουν στους άλλους υπάρχει μέσα τους. Δεν έχουν μάθει όμως να κοιτούν το θησαυρό τους, για αυτό και μεταθέτουν την εκτίμησή τους αλλού. Απομακρυσμένοι από τον εαυτό τους, αναζητούν σωτήρες, προσδοκώντας να τους απαλλάξουν από την ευθύνη να δουν ό,τι πολύτιμο έχουν και να το αναλάβουν μόνοι τους. Ετσι όμως αποσπώνται από την πραγματική τους επιθυμία, από την αφοσίωση τους σε εκείνη, από την εκτίμηση για τον εαυτό τους, η οποία θα τους οδηγούσε στην υλοποίηση της επιθυμίας τους, με τρόπο που η αξία τους επικυρώνεται.

Όταν ένα παιδί δεν είναι εφικτό να εκφράσει την αλήθεια του στην οικογένειά του γιατί φοβάται πως θα επικριθεί, δεν εμπιστεύεται την αλήθεια του. Ο άλλος γίνεται πιο σημαντικός από εκείνον. Ικανοποιώντας την επιθυμία του άλλου, νιώθει σημαντικός. Βάζοντας σε προτεραιότητα τη γνώμη του άλλου για τον εαυτό του, επιβεβαιώνει την εικόνα του. Και αν ο άλλος τον υποτιμήσει ή αμφιβάλλει για εκείνον, η εικόνα του ραγίζει, μένει μαζί του όμως, νομίζοντας ότι πρέπει να αποδείξει την αξία του εκεί που υποτιμάται.

Ζει για τον άλλον, με αποτέλεσμα να μην έχει την ενέργεια να ασχοληθεί με τον εαυτό του, όπως θα ήθελε, όπως του αξίζει. Αναζητά την αποδοχή που του έλειψε, την επιβεβαίωση της ασφάλειας ότι αξίζει για αυτό που είναι. Την αναζητά στον άλλον, εκεί που του έλειψε και όχι μέσα του, εκεί που αξίζει να την αναζητήσει.

Ο πόνος που νιώθει, γιατί δεν έγινε αποδεκτός ούτε αναγνωρίστηκε για αυτό που ήταν, τον κάνει να εξαρτάται από ό,τι του προκαλεί πόνο.  Λες και δεν υπάρχει ελευθερία να δημιουργηθεί ένα νέο σενάριο ζωής, όπου θα ζει για τον εαυτό του, τη δική του επιθυμία, τη δική του κρίση, αντίληψη και απόφαση.

Από παιδί ένιωθε ενοχή ότι δεν άξιζε την προσοχή των άλλων, την αφοσίωσή τους, οπότε κάθε συμπεριφορά στο περιβάλλον του που επιζητά την προσοχή του αποτελεί έλξη, ώστε να ασχοληθεί μαζί της. Δεν ελκύεται από ό,τι προσέχει τις ανάγκες του, αλλά από ότι χρειάζεται εξαρτητικά την προσοχή του, γιατί έχει μάθει πως, όταν ο άλλος τον έχει ανάγκη για να υπάρξει, αποκτά νόημα η ύπαρξή του.

Όταν εκτιμάς τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς σου, κάθε επιλογή σου σε ενώνει με αυτά. Αν είσαι έντιμος, επιλέγεις την εντιμότητα. Αν είσαι ειλικρινής, το ίδιο. Αν είσαι αφοσιωμένος άνθρωπος, αν τα λόγια σου είναι σε αρμονία και συνέπεια με τις πράξεις σου, επιλέγεις την εγκυρότητα. Πρόσεχε όμως, γιατί αν δεν εκτιμάς το χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς σου, επιλέγεις την εξάρτηση και την ανάγκη, θεωρώντας την αφοσίωση. Η αφοσίωση εμπεριέχει την προτεραιότητα, την εντιμότητα, την ευθύτητα, τη συνέπεια.  Οτιδήποτε άλλο, σε απομακρύνει από σένα. Μόνο όταν εκτιμάς κάθετί δικό σου, σημαντικό και πολύτιμο για σένα, αυτό γίνεται πυξίδα και οδηγός σου στο ταξίδι της ζωής σου.

Είναι σημαντικό να είσαι ειλικρινής με σένα σε σχέση με αυτά που θέλεις στη ζωή σου. Βάζεις σε προτεραιότητα τα θέλω σου, οπότε κι ο τρόπος που επικοινωνείς προσαρμόζεται σε αυτά. Αν, για παράδειγμα, ένας άνθρωπος γίνεται σημαντικός για σένα, επειδή υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη και εκτίμηση, ο τρόπος που του μιλάς σε φέρνει πιο κοντά του. Λες αλήθειες, αλλά τις λες με τρόπο που σε υπολογίζεις και τον υπολογίζεις. Η ενοχή, η έλλειψη εκτίμησης σε κάνει είτε να μην εκφράζεις τις αλήθειές σου, είτε να επικοινωνείς με τρόπο που δεν συνδέεσαι με σένα, με την επιθυμία σου, με τον άλλον, με την επιθυμία του άλλου να σέβεται τον εαυτό του στο λόγο σου.

Όταν σε εκτιμάς, ενδιαφέρεσαι για τη γνώμη των ανθρώπων που σε εκτιμούν πραγματικά. Αλλάζεις για σένα, για τη σχέση που σε ωριμάζει. Αλλιώς, ανησυχείς υπερβολικά για τη γνώμη εκείνων που δεν σας συνδέει κάτι πολύτιμο, νομίζοντας ότι πρέπει να προσαρμόζεσαι, ακόμα και εκεί που δεν αναγνωρίζεται η αξία σου. Όταν σε εκτιμάς, αναγνωρίζεις ότι τα χαρακτηριστικά που θαυμάζεις στους άλλους, είναι και δικά σου. Όσο επικεντρώνεσαι σε αυτά, τα καλλιεργείς και τα ενδυναμώνεις.

Το να θέλεις το καλύτερο για σένα, να εργάζεσαι για να το υλοποιείς, είναι ό,τι πιο πολύτιμο για σένα. Να επιλέγεις ό,τι μαζί του υπάρχει δυνατότητα να δουλέψετε μαζί για να αναπτυχθείτε ατομικά και συντροφικά, αξίζει να γίνει η προτεραιότητά σου.

Ό,τι μάθαμε έγινε ταυτότητά μας. Δεν είναι τόσο εύκολο να αλλάξει. Δεν είναι ακατόρθωτο όμως. Χρειάζεται δουλειά, επιμονή, υπομονή, αγάπη για τον εαυτό σου, για τον συνάνθρωπο, για τον κόσμο μας. Γιατί όταν αλλάζει ένας από μας, εκείνος που είναι έτοιμος να αλλάξει, είναι δεκτικός στην δική του αλλαγή.

Αγγελική Μπολουδάκη