«Γιατί το κάνω;» και «τι επιθυμώ μέσα από αυτό;»
4 Μαΐου 2020
Κατανόηση και αντιμετώπιση των συναισθημάτων
7 Μαΐου 2020

Ο δημιουργικός εαυτός

Σύμφωνα με τον Winnicott, ένα μικρό παιδί χρειάζεται ένα αντικείμενο, στο οποίο δίνει συμβολικό χαρακτήρα. Προσεγγίζει κάτι το οποίο είναι διαφορετικό από τον γονιό του, μαθαίνει να αυτονομείται από εκείνον, ενώ ταυτόχρονα μαθαίνει να δημιουργεί τις συνδέσεις του.

 Για το παιδί δεν είναι τόσο σημαντικό το γεγονός ότι αυτό είναι ένα αντικείμενο, όσο σημαντικά είναι αυτά που αντιπροσωπεύει το αντικείμενο για εκείνο.   

 Χρειάζεται ένα αντικείμενο, ένα πάνινο ζωάκι, για παράδειγμα. όπου αισθάνεται και σκέπτεται για εκείνο. Τοποθετεί σε εκείνο τα συναισθήματα που νιώθει για τον εαυτό του, εκείνα που νιώθει για τους άλλους. Τώρα είναι θυμωμένος με τον εαυτό του, με τη μητέρα και με τον πατέρα του, είναι θυμωμένος και με το πάνινο ζωάκι του. Έχει ανάγκη να αναγνωρίσει το θυμό του, οπότε βλέπει και εκείνο θυμωμένο, δίνοντας με αυτόν τον τρόπο νόημα στο συναίσθημά του. Ωστόσο, όσο θυμωμένοι κι αν είναι, τόσο το πάνινο ζωάκι του όσο κι ο ίδιος, παραμένουν εκεί. Μαθαίνει λοιπόν να μην παρατάει τον εαυτό του όταν θυμώνει, να μην παρατά τους σημαντικούς του άλλους όταν θυμώνει μαζί τους.

Νιώθοντας ασφάλεια, αρχίζει να συνειδητοποιεί τις διαφορές. Το θέλει, παρότι καταλαβαίνει ότι είναι διαφορετικό από αυτόν. Δίνει σημασία σε αυτά που νιώθει για αυτό, αναγνωρίζει ότι το έχει ανάγκη.

Σιγά – σιγά μεγαλώνοντας, συνειδητοποιεί ότι αυτό που είναι ο άλλος είναι πολύ διαφορετικό από τον ίδιο και κάνει προσπάθειες να τον καταλάβει. Δεν είναι απλά ο καθρέφτης του, είναι μια άλλη οντότητα. Αρχίζει να αναρωτιέται πως νιώθει ο άλλος, τι επιθυμίες έχει. Στην αρχή νομίζει πως ο άλλος θέλει ό,τι θέλει και εκείνος. Σταδιακά καταλαβαίνει ότι αυτό που θέλει ο άλλος μπορεί να είναι τόσο ίδιο όσο και διαφορετικό από τη δική του επιθυμία. Συνειδητοποιεί επίσης ότι η δημιουργικότητά του δεν είναι κάτι που θα του δώσει, αλλά ο ίδιος δίνει σε αυτήν και όσο δίνεται αναπτύσσεται, γιατί ζυμώνεται με την επιθυμία του για το δημιουργικό του κομμάτι που το συνδέει με το έργο του.

Αρχικά νομίζει ότι χωρίς τον άλλον, θα χαθεί. Φοβάται, γιατί νομίζει πως εκείνος προκάλεσε την απώλεια του άλλου ή ότι χωρίς τον άλλον δεν θα μπορέσει να φύγει ποτέ. Χάρη σε αυτά που νιώθει για το πάνινο ζωάκι του μαθαίνει ότι δεν χάνεται. Δίνει αξία και δύναμη στο συναίσθημα και στις σκέψεις του. Υπάρχει στο “μαζί”, υπάρχει και στην απουσία του άλλου. Μπορεί να δημιουργεί, να χαίρεται, να αγαπά. Η “αυταπάτη” είναι μια δημιουργική αναμονή, όπου σχεδιάζει και μόνος του τα όνειρά του, με χαρά που ζει, που δημιουργεί, που αγαπά και αγαπιέται.

Νιώθοντας καλά και μόνος του, συνειδητοποιεί ότι η δημιουργικότητά του όπως και ο άλλος άνθρωπος δεν είναι ο μαστός για να τραφεί, ούτε και η δημιουργικότητά του το παιχνίδι για να παίζει μαζί της. Ο άλλος όπως και η δημιουργικότητά του εκφράζουν όλα τα συναισθήματα που ισορρόπησε από την εξερεύνησή του στην συγκρουσιακή του σχέση με το αντικείμενο και στο καθετί μπορεί να δημιουργεί την ίδια ισορροπία πάλι και πάλι. Ο θυμός, η οργή και το μίσος, ο φθόνος, επειδή εκφράστηκαν και έγιναν ανεκτά από τον ίδιο, μετουσιώνονται σε αποφασιστικότητα, ορμή προς τον στόχο που τον ενδιαφέρει, επιμονή και υπομονή, εστίαση, αφοσίωση, δέσμευση, γενναιοδωρία, ευγνωμοσύνη, χαρά για τη ζωή. Επειδή ο ίδιος δεν καταστράφηκε από την ορμή των συναισθημάτων του, νιώθει δημιουργικός με διάθεση για ζωή και δημιουργία.

Χάρη στην ενασχόλησή μαζί του, μαθαίνει να βάζει προτεραιότητες, να αφοσιώνεται. Αρχικά νομίζει πως προτεραιότητα είναι να είναι πάντα εκεί το αντικείμενό του για εκείνον, μετά νομίζει πως  βάζει προτεραιότητες όταν ασχολείται αποκλειστικά και μόνο με αυτές. Σιγά – σιγά όμως συνειδητοποιεί πως αποτελεί προτεραιότητα ο εαυτός του όπως κι ο άλλος όταν τον βλέπει, τον νιώθει και τον αντιμετωπίζει στην ολότητά του. Μαθαίνει επίσης να βάζει ως προτεραιότητα τη δημιουργικότητά του όχι όταν ασχολείται αποκλειστικά και μόνο με αυτήν αλλά όταν σέβεται τον εαυτό του όταν δημιουργεί, όταν σέβεται καθετί που γεννιέται, δίνοντάς του τον αέρα που χρειάζεται για να αποτελεί κοινό βίωμα.

Σε κάθε πράξη του, αγκαλιάζοντας όλα του τα συναισθήματα σε αυτήν, νιώθει δημιουργικό το είναι του, κάτι που τον κάνει να συνδέεται με τη ζωή.

 Αγγελική Μπολουδάκη