Η Ζωή γίνεται Έρωτας
20 Αυγούστου 2018
Διαφορά του υγιούς “πρέπει” από το νοσηρό “πρέπει”
22 Αυγούστου 2018

Ο έλεγχος ενός ψευδούς εαυτού

Αν μεγαλώσατε με ένα γονιό που ήταν παραδομένος στους φόβους του, που έβλεπε τον κόσμο με επιθετική ματιά για να προστατευθεί από ό,τι επιθετικό υπήρχε μέσα του, μάθατε να βλέπετε τον εαυτό σας με φόβο. Σας ασκούνταν πίεση από παιδί να βιώσετε τον εαυτό σας σύμφωνο με μια φαντασίωση που δεν ανταποκρίνονταν στη δική σας πραγματικότητα. Παίζετε ένα ρόλο νομίζοντας πως είναι δικός σας.

Oι ανάγκες σας, όπως και η εικόνα που έχετε για τον εαυτό σας, διαμορφώθηκαν κάτω από αυτήν την πίεση, κάτι που παρεμποδίζει τη σκέψη σας να λειτουργήσει με ελεύθερο τρόπο. Ακόμα κι ο αυθορμητισμός σας είναι μια αντίδραση σε ό,τι σας έχουν υπαγορεύσει.

Ο γονιός σας, χωρίς να το αντιλαμβάνεται, χωρίς να έχει την πρόθεση να σας βλάψει, συνειδητά τουλάχιστον, γιατί ό,τι έκανε το έκανε επειδή το είχε υποστεί ο ίδιος, πρόβαλε σε σας ένα μέρος του εαυτού του και σας έλεγχε με τρόπο που σκεπτόσαστε, αισθανόσαστε, συμπεριφερόσαστε σύμφωνα με αυτήν την προβολή. Δεν μπορούσε, για παράδειγμα, να επεξεργαστεί την επιθετικότητά του και να την μεταβολίσει σε δυναμική δημιουργικότητα και  πρόβαλε την αδυναμία του σε σας, λέγοντας πως ο σκληρός άνθρωπος είστε εσείς. Δεν μπορούσε να δεχτεί την έλλειψη ευθύνης του να αλλάξει και να βελτιώσει τον εαυτό του και ισχυριζόταν πως ο ανεύθυνος είστε εσείς.

Το έκανε σε μια προσπάθεια, μέσω εσάς, να εσωτερικεύσει μια βελτιωμένη εικόνα των δύσκολων κομματιών του, ώστε να τα αντέξει και εκείνος. Εσείς όμως, ως παιδί, δεν μπορούσατε να κάνετε μια τέτοια επεξεργασία και φυσικά υιοθετήσατε αυτό που σας πρόβαλε ως δικό σας, γιατί νομίζατε πως αυτό είσαστε εσείς.  Μάθατε λοιπόν να σκέφτεστε και να αισθάνεστε με ένα συγκεκριμένο τρόπο, που όμως δεν είναι δικός σας. Ο τρόπος που έβλεπε τον εαυτό του και τους άλλους ανθρώπους έγιναν δικός σας τρόπος. Εάν ένας άλλος άνθρωπος σας έβλεπε μέσα από αυτά, αν ένας άλλος άνθρωπος, με υποσυνείδητο τρόπο, σας έλεγε “Μπορώ να δω μέσα σε σένα μόνο ό,τι εγώ βάζω εκεί και αν δεν δω αυτό, δεν βλέπω τίποτα”, αναγκαστήκατε να πιστέψετε ότι θα πάψετε να υπάρχετε για εκείνον αν δεν ταυτιζόσασταν με αυτήν την προβολή. Κι αν δεν υπήρχατε για εκείνον ως παιδί, επειδή εξαρτιόσαστε από εκείνον, απειλούνταν η ίδια σας η ύπαρξη.

Αν έχει συμβεί αυτό, δεν είστε ο εαυτός σας αλλά αυτό που κάποιος άλλος άνθρωπος υποσυνείδητα σας πρόβαλε.

Αν νιώθετε να δυσφορείτε με τις κινήσεις και τις αποφάσεις σας γιατί εκφράζουν κάτι που δεν είστε, αν νιώθετε εγκλωβισμένος και αιχμάλωτος σε συνθήκες που δεν ανταποκρίνονται στην αξία σας, αν υποτιμάτε την πρόοδο των άλλων και νιώθετε φθόνο ενώ εσείς δεν προοδεύετε και δεν αξιοποιείτε τα δυναμικά σας στοιχεία, αν κάθε φορά που έρχεστε σε επαφή με τη φωτεινή πλευρά της ζωής υποφέρετε, αν ζείτε στο μέλλον και όχι στο παρόν σε συνθήκες δύσκολες που όμως ελπίζετε πως κάποτε θα αλλάξουν, αν κάθε φορά που κάνετε στη ζωή σας κάτι που σας κάνει να νιώθετε ελευθερία νιώθετε ενοχές, αν δυσκολεύεστε να βάλετε όρια και να σεβαστείτε τον εαυτό σας από φόβο ότι αν αντιδράσετε θα χάσετε ανθρώπους και λέτε συνεχώς ναι ενώ θέλετε να βροντοφωνάξετε όχι, αν δεν βάζετε σε προτεραιότητα τις ανάγκες σας, αν όταν σας δίνεται κάτι με γενναιοδωρία το αμφισβητείτε και το μειώνετε, τότε χρειάζεται να αναρωτηθείτε μήπως ελέγχετε τον εαυτό σας να κοιτάτε τον εαυτό σας και τον κόσμο με αρνητική ματιά.  Όταν συνειδητοποιούμε ότι εξαρτιόμαστε από μια προβολή μιας εικόνας σε μας και δεν συνδεόμαστε με την αλήθειά μας, είναι πιο εύκολο να αναλάβουμε την ευθύνη της.

Ο έλεγχος ενός ψευδούς εαυτού δεν είναι εύκολο να αλλάξει. Η κάθε αλήθεια έχει ευθύνη και για να την αναλάβουμε πρέπει να δεχτούμε να θυσιάσουμε ό,τι αποτελεί ψέμα μέσα μας, ό,τι μας παρεμποδίζει στην ανάληψη της ευθύνης της γνησιότητάς του εαυτού μας, χωρίς ενοχές.

Δείξτε κατανόηση στον εαυτό σας. Εκφράστε συμπόνια για σας. Συμπόνια όχι λύπηση. Κάνετε χιούμορ με τα λάθη που αναγνωρίζετε στον εαυτό σας, αυτά που κάνατε στο παρελθόν. Ακόμα και σε αυτά που κάνετε τώρα, μάθετε από αυτά. “Τι με έκανε να το κάνω αυτό”, πείτε, σαν να κοιτάτε τον εαυτό σας με τα μάτια ενός μικρού παιδιού όλο απορία και θαυμασμό. Μην επικρίνετε τον εαυτό σας. Η παραμικρή επίκριση θα σας κάνει να αιχμαλωτιστείτε ξανά. Προσπαθείστε να είστε με ανθρώπους αυθεντικούς, όσο γίνεται περισσότερο, γιατί αυθεντικός δεν είναι κανείς μας, μια που σε όλη τη ζωή μας μαθαίνουμε τον εαυτό μας και ανακαλύπτουμε αλήθειες. Μην επικρίνετε ό,τι κάνουν οι άνθρωποι που αναγνωρίζεται ότι έχουν χάσει τον δρόμο τους, θέλουν κι εκείνοι στον χρόνο τους, ίσως συναντηθείτε μια άλλη χρονική στιγμή όταν προχωρούν στο δικό τους δρόμο αλήθειας, αλλά αυτό δεν είναι το ζητούμενο για σας. Καθένας μας προχωρά στο δικό του δρόμο, άλλωστε. Συναντιόμαστε για λίγο ή για πολύ, ανάλογα τον βαθμό της αλήθειας που συνειδητοποιούμε, που μπορούμε να σηκώσουμε την ελαφρότητά της ώστε να συνδεθούμε με ελευθερία.

Προσπαθείστε όσο μπορείτε να δεσμευτείτε με την ευθύνη σας προς εσάς. Τι θέλω, τι μπορώ να κάνω αυτή τη στιγμή; Τι κάνω για να προστατέψω τη δική μου αλήθεια; Τι κάνω για να είμαι στο δικό μου δρόμο; Έστω ένα βήμα, κάθε φορά. Είτε μπροστά με συνειδητοποίηση, είτε ένα βήμα πίσω συγχωρώντας και κατανοώντας τον εαυτό σας. Κάποιες φορές ένα βήμα πίσω είναι δυο βήματα μπροστά, με την έννοια ότι πρέπει να πάμε πίσω να συναντήσουμε ένα κομμάτι του εαυτού μας που στη βιασύνη μας το λησμονήσαμε.

Ο σεβασμός στην αλήθειά μας είναι μια επίπονη διαδικασία. Δεν μπορούν να την κάνουν όλοι και ούτε χρειάζεται. Οσοι το προσπαθούν είναι εκείνοι που στη θέση του κενού που δημιουργείται από την απώλεια του ελέγχου, μπορούν να δεχτούν το κενό. Όσοι βάζετε κάτι άλλο, ό,τι κι αν είναι αυτό, αυτό μπορείτε να κάνετε τώρα. Αν είναι εφικτό και στο βαθμό που μπορεί να είναι, το συνειδητοποιείτε και δίνετε στον εαυτό σας χρόνο λέγοντάς του πως όταν αισθανθείτε ότι μπορείτε να προχωρήσετε στην αλήθειά σας θα το τολμήσετε. Μην ξεχνάτε ότι στο κενό δεν μπορούμε και δεν πρέπει να ασκήσουμε βία. Θέλει το χρόνο του το καθετί, γιατί χρειάστηκε πολλά χρόνια για να δημιουργηθεί αυτός ο έλεγχος και άρα θέλει χρόνο για να αλλάξει.

Όσο κατανοείτε τον εαυτό σας, όσο σας συγχωρείτε, όσο δίνετε νόημα στις προηγούμενες εμπειρίες σας, τόσο περισσότερο ένωση αισθάνεστε, οπότε η αλήθεια που σιγά σιγά αναγνωρίζετε γίνεται μπορεί να γίνει δεκτή ως μέρος του εαυτού σας.

Αγγελική Μπολουδάκη – Ειδικός Ψυχικής Υγείας