Ακόμα και σε μια στιγμή μπορείς να αλλάξεις τη ζωή σου
28 Δεκεμβρίου 2019
Όταν τα παιδιά ζουν…
30 Δεκεμβρίου 2019

Μεταβίβαση

«Έχω κάνει αυτό», λέει η μνήμη μου. «Δεν μπορεί να το έχω κάνει», λέει η περηφάνια μου και παραμένει αμείλικτη. Τελικά η μνήμη ενδίδει.

Οι διάφοροι τρόποι με τους οποίους το Εγώ επιτυγχάνει την απόρριψη ονομάζονται μηχανισμοί άμυνας, δεδομένου ότι σε τελευταία ανάλυση ο σκοπός είναι η άμυνα απέναντι σε ένα φανταστικό κίνδυνο για το Εγώ ή για το αντικείμενο.∗

Χάινριχ Ράκερ

∗αντικείμενο: η παράσταση ενός προσώπου σημαντικού για τον άνθρωπο

Ένας μηχανισμός άμυνας είναι η μεταβίβαση.

Στις σχέσεις του ο άνθρωπος αναπαράγει τα συναισθήματα που βίωσε με τα σημαντικά πρόσωπα της ζωής του ως παιδί. Συσχετίζει αυτά τα συναισθήματα με στιγμές που ζει με πρόσωπα του παρόντος.

Αυτά τα συναισθήματα είναι μια μετατεθειμένη επανάληψη παλιότερων συναισθημάτων συνήθως προς το γονέα και τα αδέρφια, όπως αγάπη, μίσος, επιθυμία και φόβος. Τα συναισθήματα μεταβιβάζονται από τα παλιότερα πρόσωπα σε αυτά του παρόντος.

Με αυτόν τον τρόπο όμως αντιστέκεται σε αυτό που ζει, σε αυτό που αισθάνεται για αυτό που ζει, με αυτόν τον τρόπο παραποιεί την πραγματικότητά του.

Ο άνθρωπος, λοιπόν, τείνει να βιώνει συναισθήματα που βίωσε στο παρελθόν και με αυτά τα συναισθήματα να επικοινωνεί με τους ανθρώπους του.

Στις σχέσεις του (σχέση ζευγαριού, γονική σχέση, φιλική, κ.α) αναβιώνει την ανασφάλεια, την έλλειψη εμπιστοσύνης, την αγάπη, την οργή, το φόβο εγκατάλειψης, κ.α. που δεν ανήκουν όμως απαραίτητα στο σήμερα αλλά στο παρελθόν.

Γιατί το κάνει αυτό; Μα, για να δοθεί ένα νέο καλύτερο πεπρωμένο. Αγαπά πολύ ή μισεί πολύ ένα πρόσωπο που δεν του αναλογεί τόση αγάπη ή τόσο μίσος, γιατί προσδοκά να βρει έναν πατέρα ή μια μητέρα που θα του δώσουν τις ικανοποιήσεις που οι πραγματικοί του γονείς δεν του είχαν δώσει αλλά και γιατί η κάθε σχέση διακινεί άγχος που τον κάνει να στρέφεται στο παρελθόν, γιατί εκεί νομίζει πως θα βρει ασφάλεια. Βιώνει παρόμοια συναισθήματα γιατί παραμένει εξαρτημένος από λύσεις του παρελθόντος.

Ο άνθρωπος ελπίζει σε ένα καλύτερο πεπρωμένο, το αναζητά στις σχέσεις του, το αναζητά όμως με τον τρόπο που το βίωσε.

Ένας άνθρωπος που βίωσε απαξίωση, λοιπόν, τείνει να  απαξιώνει την εαυτό του. Όσο ικανός κι αν είναι, όσα κι αν έχει καταφέρει, ένα κομμάτι του εαυτού του που δεν πιστεύει στην αξία του, μένει προσκολλημένο στο παρελθόν. Αυτό σημαίνει πως επιλέγει περιβάλλοντα με ανεπαρκή αφοσίωση και δέσμευση όπου διαιωνίζει αυτά τα συναισθήματα. Μπορεί, για παράδειγμα, να έχετε μια καλή σχέση ζευγαριού, να έχετε όμως φίλους ή συνεργάτες, όπου αναπαράγετε αυτά τα συναισθήματα και υποτιμάτε τον εαυτό σας. Σε αυτά τα περιβάλλοντα σας είναι πιο εύκολο να μεταβιβάζετε συναισθήματα παρόμοια με αυτά που νιώσατε και να παραμένετε εξαρτημένος από αυτά, κάτι που σας οδηγεί σε έναν φαύλο κύκλο χωρίς τελειωμό.

Σε σχέσεις όπου υπάρχει εστίαση σε αυτό που είστε και οι επιθυμίες σας για αλήθεια στη σχέση λειτουργούν μαζί, μεταβιβάζετε τα συναισθήματα του παρελθόντος και αντιδράτε όπως αντιδρούσατε ως παιδί. Παραποιείτε την πραγματικότητα, λοιπόν, και βλέπετε με τα μάτια της φαντασίωσής σας.

Τα συναισθήματά μας είναι ο οδηγός μας. Όμως ποια συναισθήματα; Αυτά που ζήσαμε ή αυτά που ζούμε τώρα;

Είναι σημαντικό για τον καθένα μας να διαπιστώσει αν ζει τη ζωή του όπως είναι ή αν παίζει σε ένα δικό του σενάριο, όπου η πραγματικότητα απουσιάζει και αυτό που διαδραματίζεται είναι οι ανάγκες μας να αναβιώσουμε το χθες όπως το ζήσαμε.

Καθένας μας χρειάζεται να αναγνωρίσει τις μεταβιβάσεις που κάνουμε. Να συνειδητοποιήσουμε αν τείνουμε να αναπαράγουμε ό,τι βιώσαμε, επιλέγοντας ανθρώπους που το αναβιώνουμε μαζί τους ή επιλέγουμε ότι εναρμονίζεται με την αλήθεια μας αλλά υποσυνείδητα δίνουμε ρόλους στον εαυτό μας και στους άλλους, για να παίξουμε ένα πανομοιότυπο σκηνικό με αυτό που ζήσαμε και όταν ο άλλος αντιδρά, συγκρουόμαστε που επιλέγει να είναι η αλήθεια του και όχι ένας ρόλος, κάτι που μας βγάζει από τη σκηνοθεσία και μας καλεί στην πραγματική ζωή.

Αγγελική Μπολουδάκη – Ειδικός Ψυχικής Υγείας