“Eίπε ότι τα άρχισε με φόβο και τρόμο, Είπα: “Ω, έχω αρκετό και φόβο και τρόμο”. Και αυτός είπε: “Τότε θα τα καταφέρεις”. A. Gilchrist

Και αυτό μου θύμισε, πηγαίνοντας σε μια πολυσυζητημένη έκθεση του Πικάσο και φθάνοντας εκεί “χίλια κομμάτια” από τον αγώνα της επιβίωσης, πόσο ολοκληρωτικά είχα “ανυψωθεί” από τους πίνακες. Κι αυτό είχε συμβεί διότι εδώ υπήρχε κάποιος με το κουράγιο να αναγνωρίσει και να παραδεχτεί ένα τέτοιο εσωτερικό χάος· όποια κι αν είναι η θέση του ως καλλιτέχνη, αυτός τουλάχιστον έδειχνε πόσο παραπλανητική μπορεί να είναι η εξωτερική ολοκλήρωση των σωμάτων, πως μπορεί κανείς να φαίνεται στον εξωτερικό κόσμο σαν ένας ακέραιος άνθρωπος και εντούτοις μέσα του να είναι κατακομματιασμένος, γεμάτος συγκρουόμενες επιθυμίες και χαοτικές αξίες, πως ο εαυτός κάποιου μπορεί να μην είναι τίποτε περισσότερο από ένα κοχύλι θρυμματισμένο και κομματιασμένο, με τα κομματάκια μαζεμένα από οπουδήποτε και κολλημένα όπως – όπως. Και είχε καταφέρει να το δείξει αυτό με ευγένεια και χιούμορ, τουλάχιστον σε μερικούς από τους πίνακες, οι οποίοι έκαναν το συγκεκριμένο γεγονός πολύ λιγότερο αφόρητο, βοηθώντας στην αντιμετώπιση του.

Marion Milner, Όταν δεν μπορείς να ζωγραφίσεις, Ελληνικά Γράμματα Κέντρο Τέχνης και ψυχοθεραπείας

Σε  μια συνάντηση με τον εαυτό μας, σε μια συνομιλία με τις αθέατες πλευρές της ψυχής μας, παρατηρούμε το εσωτερικό μας τοπίο. Οι θρυμματισμένες μορφές του, οι ασύνδετες γραμμές, οι γωνίες που μοιάζουν να συγκρούονται, δημιουργούν ένα είδος χάρτη που χαρτογραφεί τη σύγκρουσή μας.

Κάθε φορά που δεν προσπαθούμε να κρύψουμε τις ρωγμές μας ή δεν παρουσιάζουμε μια επίπλαστη τελειότητα, τις αγκαλιάζουμε, τις αναδεικνύουμε ως μέρος της ουσίας μας. Είμαστε άνθρωποι.  Μέσα από αυτή τη στάση, μας απελευθερώνουμε από την πίεση της τελειότητας, από την αίσθηση ότι πρέπει πάντα να “στεκόμαστε ακέραιοι”.

Μας καλούμε να δούμε την ομορφιά που υπάρχει στο ατελές, στο ανολοκλήρωτο, στο ασυμβίβαστο.

Κάθε πινελιά, κάθε γραμμή μοιάζει να φωνάζει ότι η ζωή δεν είναι μια ευθεία, συμμετρική διαδρομή, αλλά μια πορεία γεμάτη καμπύλες, θραύσματα, και σκιές. Και μέσα σε αυτές τις ατέλειες κρύβεται μια βαθιά, ακατέργαστη αλήθεια: ότι η ανθρώπινη ύπαρξη είναι πολυδιάστατη, αντιφατική, και γι’ αυτό πανέμορφη.

Όταν κοιτάμε διαφορετικά το χάος μας, παρότι δεν φεύγει, δεν είναι εχθρός μας, δεν είναι κάτι που πρέπει να πολεμήσουμε ή να διορθώσουμε.  Είναι κομμάτι μας και αυτό, κάτι που μας καθορίζει και μας κάνει μοναδικό. Αυτή η νέα οπτική μας επιτρέπει να νιώσουμε μια ανακούφιση, μια αίσθηση σύνδεσης με τον κόσμο. Γιατί, όπως υποδεικνύει η τέχνη του Πικάσο, όλοι κουβαλάμε μέσα μας θραύσματα – και αυτό δεν είναι λόγος να ντρεπόμαστε, αλλά να γιορτάζουμε.

Η αίσθηση αυτή της αποδοχής είναι σχεδόν μεταμορφωτική. Δεν μας προσφέρει λύσεις – ούτε τις χρειάζομαστε πια. Αντίθετα, μας δίνει τη δύναμη να συνεχίσουμε, όχι με την ψευδαίσθηση της τελειότητας, αλλά με τη σιγουριά ότι το “ανθρώπινο” είναι το ίδιο το ταξίδι μέσα στο χάος. Και ίσως, αυτό το χάος να είναι ο μεγαλύτερος καλλιτέχνης όλων.

Αγγελική Μπολουδάκη